“ Rwy’n gobeithio creu delweddau sy’n ysbrydoli pobl i fynd tu allan, i weld yr harddwch sydd o’n cwmpas ym mhob ennyd, ac i deimlo’r cysylltiad hwnnw â’r byd a’r teimlad o berthyn iddo. I sylweddoli dydyn ni ddim ar ein pennau ein hunain, a dydyn ni ddim ar wahân i fyd natur, ein bod yn rhan o ffabric y byd, edafedd sydd wedi ei gydblethu â gwe bywyd.” (Karel Jasper)
Mae Karel Jasper, ffotograffydd ac artist o sir Benfro, wedi bod yn archwilio creadigrwydd ac ysbrydolrwydd ers nifer o flynyddoedd. Yn ystod y tair blynedd diwethaf mae wedi bod yn datblygu ymarfer creadigol sy’n seiliedig ar feddylgarwch, gan gyfuno ffotograffiaeth a cherdded â’r priodweddau ystyriol o arafu a chydgysylltu.
Yn gynnar yn ei harchwilio profodd Karel amrywiaeth o ddulliau a thraddodiadau gan gynnwys Ymarferion o’r Dwyrain, Siamaniaeth, Ioga a Meddylgarwch i Reoli Straen. Ar hyd y llwybr hwn darganfyddodd fod gweithio gyda’i hanadl a’i phrofiadau somatig yn teimlo fel man cychwyn naturiol a bod cysylltu â’i synhwyrau tra ei bod ym myd natur yn gymorth iddi ddwysáu ei chysylltiad â’i chorff ei hun. Yn ei dro roedd hyn o gymorth iddi ddatblygu cysylltiad bythol-gynyddol gyda phopeth sydd yn bod.
“Roeddwn i’n teimlo bod meddylgarwch ffurfiol wedi rhoi dulliau i mi ac mae byd natur wedi rhoi gofod i mi ffynnu gyda chwilfrydedd ystyriol.“
Dair blynedd yn ôl, ynghyd â grŵp o artistiaid, cerddodd Karel ar hyd Llwybr y Pererinion o Wexford i sir Benfro, gan ymarfer bod yn bresennol a thalu sylw drwy gerdded. Canlyniad y prosiect oedd ei llyfr o ffotograffiau du a gwyn o’r enw ‘The Way of the Bee’ ac arweiniodd hyn at MA mewn Celf Gain lle y gwnaeth barhau i wreiddio ei hymarfer creadigol mewn meddylgarwch.
“Rwyf wedi datblygu ymarfer creadigol sydd â’i wreiddiau mewn llonyddwch a cherdded yn araf fel modd i fod ynghlwm â’r ddaear a’r hyn sydd yn fwy -na- dynol. Yn ystod y chwe mis diwethaf, trwy ailgyflawni a defod, rwyf wedi teithio’n rheolaidd ar hyd yr un llwybr cyfarwydd trwy ddyffryn coediog wrth ymyl fy nghartref. Mae fy lluniau yn arlliw o funudau wedi ‘u rhannu rhwng fy nghorff, y camera, y tir a’r golau.”
Mae’r ymarfer creadigol hwn mae hi wedi ymrwymo iddo wedi ei chyfeirio hi i ffwrdd o ddogfennu syml o fyd natur a chreu cysyniadau o luniau drwy asesu golau, ffocws a lleoliadau. Yn hytrach mae wedi darganfod ymagwedd newydd. Ymagwedd sydd yn cael ei nodweddu gan briodweddau o arafu, o gydbwyso ac o wrando, sy’n ei gwahodd i sylwi ar elfennau mwy cynnil a mân fanylion y newidiadau yn ei hamgylchedd o ddydd i ddydd ac o funud i funud.
“Wrth gario dim ond fy nghamera, rwy’n rhydd i symud o gwmpas yn reddfol, gan arbrofi gyda golau dydd ble bynnag y bo, ac i ddarganfod yr harddwch a’r ffurfiannau cynhenid yn yr hyn sy’n gyffredin yn ein byd ac sy’n cael ei anwybyddu. Pan rwy’n gweithio o deimlad mwy greddfol, mae’r golau a’r tirwedd yn fy ngwahodd i dynnu’r lluniau ac yn fy arwain atyn
Yn y dyfodol, mae Karel yn bwriadu creu gofod sy’n gwahodd sgyrsiau am feddylgarwch ac am ein cysylltiad â’r byd naturiol, nad yw’n ddynol. Byddai’n hoffi i gymunedau ac artistiaid ddod ynghyd er mwyn lles ac iachâd i fodau dynol a’r rhai nad ydynt yn ddynol, y naill ynghyd â’r llall. Gan ei bod nawr wedi cwblhau ei MA, mae’n ystyried sut i ddatblygu cysylltiadau gyda mudiadau a lleoliadau celf, er mwyn arddangos ond hefyd i ddod ynghyd mewn modd a fydd yn galluogi’r cydgysylltiadau i ddwysáu ac ehangu.