“I mi, meddylgarwch yw rhoi sylw parhaus i’r funud hon. Pan rwyf ar yr olwyn rwyf yn tiwnio mewn yn barhaus i adborth cynnil cyffyrddol: pwysedd fy mysedd, lleithder y clai, cyflymder yr olwyn, rwyf hyd yn oed yn sylwi ar fy anadl fy hun yn arafu ychydig. Mae fy nghrochenwaith i wedi bod yn faes hyfforddi naturiol i feddylgarwch heb i mi o reidrwydd sylweddoli hyn ar y cychwyn!”
(James Fitzgerald)
Fel meddylgarwch, gall ymarferion creadigrwydd gatalydduꞌr nodweddion a phrofiadau o fod yn bresennol, o fod yn ymwybodol ac o ganolbwyntio, gan fod o gymorth i ymarferwyr ddwysáu eu profiad o gysylltu â nhw eu hunain ac âꞌu crefft mewn ffyrdd syꞌn arwyddocaol ac yn ystyrlon. Mewn ffyrdd tebyg i dalu sylw iꞌn hanadl neu iꞌn synhwyrau corfforol wrth fyfyrio, mae ymarferwyr creadigol yn angori eu sylw i elfennau penodol oꞌu hymarfer i fod o gymorth i brofiꞌn llawnach bob munud bresennol o brofiad.
“Yn ddiarwybod mae nifer o grochenwyr yn cydamseru eu symudiadau gyda’u hanadl – yn enwedig pan yn siapio muriau neu yn llunio ffurfiau. Dros amser, rwyf wedi sylwi fy mod yn gwneud hyn yn naturiol. Mae’r cydgyslltu rhythmig hwn yn atgyfnerthu canolbwyntio tawel a gall ddwysáu meddylgarwch a llif, y naill fel y llall.”
Mae James Fitzgerald yn grochenydd a ddarganfyddodd feddylgarwch trwy ddamwain tra roedd yn canolbwyntioꞌn ddwfn ar fideos tiwtorial. Roedd canolbwyntio mor galed ag y gallai ar dechnegau crochenwyr profiadol yn gofyn am ymgolliꞌn llwyr a oedd yn siwtio ei ddyslecsia aꞌi ffordd weledol o ddysgu. Dros y saith mlynedd ddiwethaf mae ei ymarferion creadigol ac ymarferion meddylgarwch wedi datblygu ochr yn ochr, gydaꞌr naill yn annatod yn ysbrydoliꞌr llall. Darganfyddodd James ei fod yn datblygu yn naturiol agwedd ystyriol tuag at ei waith fel ceramist stiwdio, agwedd sydd o ganlyniad wedi arwain at gyflyrau o lif creadigol wrth lunio neu wydro ei waith.
“Rwyf wedi clywed mai llif creadigol, sydd hefyd wedi ei ddisgrifio fel cyflwr llifo, yw’r hyn s’yn digwydd pan fo’r sylw hynny sydd wedi ei ganolbwyntio yn dod yn ddiymdrech ac yn ymgollyngiad. Rwy’n teimlo mor lwcus o gael profi hyn fwy neu lai yn ddyddiol. Mae fy nealltwriaeth i o amser yn anffurfio ac mae fy ‘ego’ neu fy hunan-ymwybyddiaeth yn crebachu (neu efallai yn mynd yn ddibwys), ac mae fy ngweithgareddau, er enghraifft gwydro, torri ymylon, lluchio etc yn teimlo bron yn awtomatig”.
Wediꞌi leoli ym Mhenryncoch ger Aberystwyth, dechreuodd James ei yrfa mewn stiwdio yn 2019 ac maeꞌn gwerthu ei gynnyrch, sydd wedi ei lunio â llaw, mewn marchnadoedd. Yma, mae sgyrsiau anffurfiol yn codiꞌn gyson am ei broses greadigol, am gysyniadau meddylgarwch a phrofi cyflwr o lif creadigol, ac er bod James yn cael llawer o adborth bositif am ei dalent, mae bob amser yn atgoffa rhywun mai ymarfer ailadrodd ystyriol yw allwedd ei ‘lwyddiant’ o allu ennill bywoliaeth trwy werthu ei grochenwaith ei hun.
“Yr ailadrodd/ ymarfer yw’r sylfaen sydd wedi dechrau fy nhaith mewn meddylgarwch. Canoli’r clai, rhoi sbrag dan olwyn, torri’r ymylon, cerfio, tywallt y mowldiau bwrw etc – mae’r rhain yn weithgareddau ailadroddus. I mi, mae ailadrodd yn tawelu fy lleisiau mewnol ac yn hoelio fy sylw. Rwyf wedi siarad â ffrindiau sy’n myfyrio ac mae’n swnio’n debyg i ymarferion myfyrio. Unwaith y bydd y meddwl yn tawelu, mae’n haws symud o ymwybyddiaeth ystyriol i lif creadigol llawn.”
Nid yw llunio crochenwaith heb ei rwystredigaethau, maeꞌr gwaith yn gallu ymwneud â darnau wediꞌu chwalu, sydd yn digwydd, methiannau yr odyn, pethau annisgwyl wrth wydro. Mae James yn glir ei feddwl am bwysigrwydd trin y broses fel y prif brofiad yn hytrach naꞌr cynnyrch gorffenedig, ac er nad yw hyn bob amser yn hawdd, hyn sydd yn y diwedd yn cynnal meddylgarwch a llif creadigol.
Yn ogystal mae meddylgarwch wedi cynnal ei allu i sylwi ar feddyliau ‘dydi pethau ddim yn edrych fel mae ef eisiau iddyn nhw fod’ neu storїau o ‘mynd i nunlle hefo hwn’, heb ymgolliꞌn ormodol ynddyn nhw a digalonni. Mae ymryddhau o farnu yn broses barhaus maeꞌn ei ymarfer, ac er y pwysau real mai ei greadigrwydd yw ei fywoliaeth hunan-gyflogedig, maeꞌn ystyried bod meddylgarwch yn rhan fawr o pham nad ywꞌn teimlo straen yn ormodol.
Mae ei obeithion at y dyfodol yn cynnwys parhau i ddatblygu ei greadigrwydd a byddaiꞌn hoffiꞌn fawr cael cyfleoedd i arddangos ei waith. Wrth i’w sgiliau technegol gynyddu mae James yn sicr y bydd yn gallu ymdopi â ffurfiau mwy cymhleth heb gael ei lorio, ac y gall cyfnodau o lif ystyriol ddigwydd pan fo heriau a sgiliau yn gymharus.
https://xiberrasceramics.etsy.com
https://www.facebook.com/XiberrasCeramics/
@xiberras_ceramics
linktree: https://linktr.ee/Xiberras_ceramics