“Wrth edrych yn ôl, roeddwn yn ei chael hi’n anodd tawelu’r meddwl. Fe fyddai’n rhaid i mi ffrwyno’r tennyn yna bob rhyw ddwy eiliad.”
(Emma Marshman, Pennaeth Gemau, dylunio ac animeiddio ym Mhrifysgol De Cymru)
Fel artist, mae Emma o hyd wedi darganfod bod y broses greadigol yn ei helpu hi i deimloꞌn fwy pwyllog ac yn ei sadio fwy, ond fel arall fe fyddai ei meddwl yn aml yn gorweithio. Wrth sylwi ar y cysylltiad rhwng creadigrwydd a theimloꞌn fwy rheoleiddiedig, roedd Emma eisiau darganfod sut a pham roedd y broses greadigol yn helpu cymaint, ac i ffurfioli hyn mewn rhyw fodd.
Roedd ymuno â chwrs saith wythnos Lleihau Straen trwy Feddylgarwch wedi helpu Emma i sylweddoli bod creadigrwydd, iddi hi, yn broses ystyriol, a bod y saith ymagwedd ystyriol* yn elfen naturiol oedd yn deillio oꞌi phrosesau creadigol. Roedd defnydd pwrpasol o ymagweddau ystyriol ar gyfer gweithgareddau newydd a heriau newydd wedi arwain Emma i ddarganfod rhagor am sut y gallaiꞌr ddau faes gefnogi ei gilydd; ei meddylgarwch yn gefn iꞌw chelf, aꞌi chelf yn dwysáu ei meddylgarwch.
Yn ystod y pymtheng mlynedd nesaf parhaodd Emma i ehangu a dwysáu ei sgiliau meddylgarwch gan fynd i weithdai a dosbarthiadau wythnosol, ac maeꞌn mynd iꞌr rhain o hyd:
“Rwy’n meddwl bod dosbarthiadau rheolaidd mor bwysig, oherywdd ein bod yn dysgu yn barhaus. Y peth gwych am feddylgarwch yw bod o hyd, o hyd rhywbeth mwy i’w ddysgu.”
Wrth i ymarfer Emma ddatblygu, cafodd fewnddirnadaeth ddwys ei bod yn profi cyfnodau hirach rhwng gorfeddwl aꞌi bod yn teimloꞌn iawn yn ymdrin âꞌr presennol heb orfod cadw ei hymennydd “yn llawn trwyꞌr amser”. Er nad oedd yn gymwys i addysgu meddylgarwch yn y gwaith, sylweddolodd y byddai rhannu ei phrofiadau aꞌi bregusrwydd gyda chydweithwyr a myfyrwyr, ac ymgorffori meddylgarwch pryd bynnag roedd yn bosibl, yn hwyluso llesiant a meithrin perthynasau empathig.
Roedd yn arbennig o bwysig yn ystod pandemig Covid pan roedd addysgu a dysgu prosesau creadigol arlein yn heriol a dechreuodd Emma weld cynnydd mewn achosion o broblemau iechyd meddwl ymysg ei myfyrwyr. Dechreuodd ddefnyddio technegau syml fel ymarfer anadlu byr cyn ymgysylltu âꞌi myfyrwyr a darganfyddodd eu bod yn ei helpu hi nid yn unig i aros yn rheoleiddiedig, ond bod yr effaith yn lledaenu ymhellach. Wedyn dechreuodd Emma rannu ymarferion sadio ac anadlu byr, syml trwy gydol y dydd gyda staff a myfyrwyr, a meithrin yr ymagweddau o ‘ meddwl dechreuwr’, di-ymdrech’, a ‘di-farn’. “ Roedd yn funud lle roedd ei angen,” meddai Emma.
Eglura,
“Rwyf o hyd wedi bod â diddordeb angerddol am greu adnodd i bobl ifanc ddelio â’r hyn a all fod yn gyfnod llawn straen mewn bywyd. Maen nhw oddi cartref am y tro cyntaf gyda chyrsiau newydd a heriau newydd. Mae rhoi adnoddau bach iddyn nhw yn eu helpu gyda’u profiad bywyd cyflawn, nid yn unig yn y dosbarth. Dyna pam y dechreuon ni y podlediad meddylgarwch, Podlediad Yn Eich Poced, iddo allu bod yn llais iddyn nhw.”.
Un agwedd ar fywyd lle mae ei hymarfer wedi bod yn amrhisiadwy oedd dygymod âꞌi diagnosis o sglerosis ymledol ddeng mlynedd yn ôl. Maeꞌn disgrifio ei salwch fel ‘ymwelydd di-groeso’ sydd angen ei dderbyn aꞌi drin gyda charedigrwydd ac mewn ffordd ystyriol. Roedd ymarfer dyddiol yn helpu Emma i alaruꞌr golled oꞌr hyn a fu, a chanolbwyntio ar yr hyn a all ei wneud, meithrin ffordd o feddwl syꞌn rhoi cymorth iddi ddechrauꞌr diwrnod yn llawn cyffro am y posibiliadau a allai fod oꞌi blaen. Yn ôl Emma, y sgiliau pwysicaf mae wedi eu meithrin yw, bod yn ddiffuant, bod yn ystyriol a bod yn bresennol.
“Mae meddylgarwch wedi fy addysgu mai dyma pwy ydw i nawr, ac mae angen arna i i fod yn bresennol gyda hwnna. Mae heddiw wir yn rhodd; mae’n anrheg. Dydw i ddim yn gohirio pethau tan ddiwrnod arall bellach, os oes gen i syniadau rwy’n bwrw ati’n syth oherwydd mae’n wirioneddol rhaid i chi fyw pob dydd a chyflawni cymaint â phosibl mewn bywyd.”
Testun sylw Emma ar hyn o bryd yw parhau i hyrwyddo meddylgarwch yn y gymuned trwyꞌr podlediad yn y brifysgol ac yn ehangach, a chefnogi creu mannau llesiant newydd. Mae Emma wedi darparu gweithdai creadigol ystyriol a dosbarthiadau iꞌr MS Society yng Nghaerdydd aꞌr Fro. Yn ei gwaith fel cadeirydd ymddiriedolwyr TGP Cymru, elusen hawliau plant sydd wedi ei leoli yng Nghymru, maeꞌn helpu mewn encil meddylgarwch i staff iꞌw cynorthwyo nhw yn eu gwaith o gefnogi Teithwyr ifanc, plant cyn-filwyr a cheiswyr lloches.
Mae Emma eisiau parhau i fwynhauꞌr presennol a dysgu rhagor am feddylgarwch er mwyn iddi allu parhau i ddatblygu ei hymarfer ei hun a chreu pecynnau adnoddau i eraill.
*Dymaꞌr saith ymagwedd ystyriol: di-farn; amynedd; meddwl dechreuwr; ffydd; di-ymdrech; derbyn ac ymollwng (Kabat-Zinn, 1990).
Manylion cyswllt:
Ebost: emma.marshman@southwales.ac.uk
Instagram: @ejmarshm @creativesmilitia
LinkedIn: Emma Marshman
Gwefan: University of South Wales – University of South Wales
Dolen podlediad: Podcast in your pocket – YouTube